Twoje zaopatrzenie

Nasze doświadczenie

Stal szybkotnąca

Stale szybkotnące:

 

Gatunki stali HSS
SW7M - HS6-5-2 - 1.3343
SW18 - H18-0-1 - 1.3355
SK10V - H10-4-3-10 - 1.3207
SK5V - HS12-1-5-5 - 1.3202
SK8M - HS2-9-1-8 - 1.3247
SK5M - HS6-5-2-5 - 1.3243
Pozostałe gatunki stali szybkotnącej - SW12, SW12C, SW2M5, SK5MC

 


Stale szybkotnące należą do odmian stali narzędziowych stopowych, w których oceniana jest głównie zdolność skrawania, twardość wyrobu, oraz zachowana ciągliwość rdzenia. Wykorzystywane są do produkcji narzędzi skrawających, narzędzi wykrojnikowych, noży do obróbki zgrubnej i wykańczającej, wiertła spiralne, a w niektórych przypadkach na odpowiedzialne elementy maszyn – pierścieni, łożysk, elementów sprężynowych ze stali szybkotnących. W wyniku zbliżonych, jednak lepszych własności narzędziowych można je określić jako stale narzędziowe szybkotnące.

 

Charakteryzują sią bardzo dużą twardością w wysokich temperaturach pracy, przy zachowaniu odpowiedniej ciągliwości rdzenia, jednym z większych zakresów odporności na ścieranie z pośród reszty stali narzędziowych, oraz wysoką trwałością i odpornością na zmęczenie materiału. Najwyżej ocenianą własnością stali szybkotnących jest odporność na odpuszczanie, która dochodzi do temperatur rzędu 600℃.

 

Ze wszystkich stali narzędziowych, stale szybkotnące są najdroższe ze względu na bardzo dużą zawartość drogich dodatków stopowych takich jak Wolfram – W, Kobalt – Co, Wanad – V, nie uwzględniając Molibdenu – Mo, oraz Chromu – Cr, którego jest w składzie stosunkowo dużo w porównaniu do pozostałych stali.

 

Wszystkie wymienione pierwiastki – pomijając kobalt – tworzą w stali węgliki rozmieszczone w osnowie, dzięki którym stale szybkotnące cechują się wszystkimi właściwościami wymienionymi wcześniej. Pominięty kobalt zapobiega tworzeniu się rozrostu ziarn w stali podczas obróbki cieplnej.


 

Za wysoką twardość odpowiada m. in. Węgiel – C, który w stalach szybkotnących występuje w granicach 0,7-1,15%. Im więcej dodatków stopowych węglikotwórczych występuje w stali, tym zakres węgla proporcjonalnie musi wzrastać, aby zachować ilość węglików na odpowiednim poziomie.

 

  • Wolfram tworzący z węglem twarde, drobne i równomiernie rozłożone węgliki, odpowiada za wysoką odporność na ścieranie, i zapobiega obniżeniu twardości stali w trakcie pracy w wysokich temperaturach tzw. "czerwonego żaru".
  • Kobalt zapobiega przegrzewaniu się stali szybkotnących w czasie hartowania co wpływa na podwyższenie ilości węglików w stali, oraz podwyższa temperaturę topnienia wyrobu w trakcie pracy.
  • Wanad również zapewnia zwiększenie odporności na ścieranie, oraz sprzyja drobnoziarnistości struktury wyrobu. Poprawia odporność na działanie wysokich temperatur.
  • Chrom poprawia hartowność stali, a Molibden mogący w pewnym stopniu zastąpić Wolfram poprawia odporność na ścieranie.


 

Stale szybkotnące możemy podzielić na stale szybkotnące kobaltowe – stale szybkotnące kobaltowe z dodatkiem Wanadu, Molibdenu bądź dodatkiem węgla – i szybkotnące bezkobaltowe – stale szybkotnące wolframowe, wolframowe z dodatkiem molibdenu bądź węgla – gdzie wszystkie z gatunków określane są jako stale szybkotnące ledeburytyczne.


 

Obróbka cieplna stali szybkotnących to przebieg powolnych i dokładnych procesów, które polegają na dwustopniowym, a nawet trzystopniowym nagrzewaniu stali do wstępnych temperatur w zależności od przekroju elementu hartowanego.

 

Stale szybkotnące dostarczane w stanie zmiękczonym, charakteryzują się bardzo małym przewodnictwem cieplnym i w związku z tym proces nagrzewania powinien być przeprowadzany powoli i dokładnie, ze względu na ryzyko powstania naprężeń materiału powodujących odkształcenia oraz pęknięcia podczas obróbki.

 

Po wstępnej obróbce mechanicznej powodującej naprężenia należy wyrób odprężyć w temperaturze rzędu 600-650℃. Po wolnym chłodzeniu wyrób można obrobić wykańczająco przed procesem hartowania.

 

Przy większych przekrojach wyrób podgrzewa się trzykrotnie w coraz to większej temperaturze 500℃-1050℃. Przy elementach o mniejszych i mniej skomplikowanych wymiarach wystarczające jest dwukrotne podgrzewanie. Wstępne wygrzewania materiałów przeprowadzane są w piecach komorowych i piecach solnych (w roztworach SH430, SH960).

 

W temperaturach rzędu 1000-1100℃ następuje rozpuszczanie się węglików M₂₃C₆, M₆C, oraz M₄C₃, które odpowiadają za własności mechaniczne wyrobu po obróbce. Proces hartowania stali szybkotnących występuje w temperaturach rzędu 1100-1300℃ w zależności od gatunku wyrobu. Aby zniwelować naprężenia, utrzymać twardość,ciągliwość i wydajność materiału, wykonuje się dwukrotne lub nawet trzykrotne odpuszczanie w temperaturach w przedziale 520-600℃. 

 

Stal szybkotnąca po obróbce posiada strukturę martenzytu listwowego. Poza wyżej opisanym sposobem hartowania elementu, występują inne metody obróbki cieplnej – obróbki cieplno chemicznej, w piecach próżniowych, piecach z atmosferą ochronną. Są to tylko niektóre z występujących innych metod obróbki, i wraz z rozwojem technologii metalurgicznej ilości sposobów obrabiania cieplnego mogły się powiększyć.


 


Powyżej opisane stale wysokostopowe szybkotnące narzędziowe, określa Norma PN-86/H-85022, Norma branżowa BN-77/0631-05 oraz Norma PN-EN ISO 4957, wg których dostarczane są:
 


 

Top